Meditatie juli

Meditatie juli

Prof. dr. Karel Deurloo, theoloog

In memoriam Karel Deurloo (1936-2019)

In de afgelopen tijd heb ik de nodige in memoriams voor oude leermeesters geschreven – Nico ter Linden, Niek Schuman, Joop Boendermaker en dat zijn ze nog niet eens allemaal.

Deze keer wil ik u wat vertellen over mijn onlangs overleden hoogleraar Oude Testament, Karel Deurloo. Als ik achteraf terugkijk is het Karel geweest die me naar de UvA heeft gehaald. Ik wist wel dat ik theologie wilde studeren, maar wáár… De open dagen die ik had bezocht waren boeiend, maar in Utrecht waren er toch wel veel ‘Gereformeerde Bonders’ (orthodox), Groningen vond ik erg ver weg en omdat mijn vaders voorgeslacht gereformeerd was ging ik ook aan de VU kijken, maar ik wou eigenlijk helemaal niet naar Amsterdam. En toen kwam er een persoonlijke uitnodiging van Karel Deurloo (via de vader van een schoolvriendin) die ongeveer zo luidde: ‘Stuur die dames eens een dagje naar mij in Amsterdam, ik leid ze wel rond op de faculteit.’ En zo geschiedde! Op een doordeweekse dag, buiten welke open dag dan ook om, togen mijn vriendin en ik naar de Herengracht waar we hartelijk werden ontvangen door Karel met koffie en een sigaar (ik rookte in die tijd als een schoorsteen en voelde me reuze volwassen toen Karel me een sigaar offreerde) en hij aan het vertellen ging. Over Amsterdam, over de Tenach, over de verhalen die verteld moeten blijven worden. De Amsterdamse School in een notendop – ik was compleet verkocht en wilde nog maar één ding: theologie studeren aan de UvA!

Karels vak, Oude Testament, is geen hoofd- of bijvak van me geworden, maar de basis van Bijbellezen volgens de Amsterdamse School zoals hij me die heeft bijgebracht zal altijd ook mijn basis, mijn fundament zijn. En hoe lees je dan: eerst en vooral vanuit Tenach, het Oude Testament. Die laatste term zou Karel nooit gebruiken, hij las ‘joods’ en dus Tenach, de verzameling boeken die de Tora (de ‘wet’), de Nebi’im (de profeten) en de Chetubim (de geschriften) omvat. Dan lees je per definitie niet historisch, maar vooral literair. We leerden natuurlijk heus wel wát over de ontstaansgeschiedenis van de Tenach, maar het ging uiteindelijk om de teksten, de verhalen zoals die in de Tenach terechtgekomen zijn, en wat die verhalen ons vandaag, in onze tijd, nog te vertellen hebben. ‘Dichter bij Genesis’ is één van de boeken van Karel die vele herdrukken heeft beleefd en ik citeer u graag uit het eerste hoofdstuk: ‘Stelt u zich eens voor: u gaat een avondje naar de schouwburg. U hebt met veel moeite een kaartje weten te bemachtigen; u hebt u naar de schouwburg begeven en uw plaats ingenomen en zit nu te wachten op het grote moment: de lichten gaan uit, het geroezemoes van stemmen verstomt en het doek gaat op. Nu gaat er iets gebeuren: een gebeurtenis, die zich afspeelt in een bepaalde tijd en op een bepaalde plaats. En nu kan het die avond voorkomen, dat u zo actief mee gaat doen, dat u als het ware tijdgenoot wordt van de gespeelde figuren en hun geschiedenis méébeleeft. Kunnen we op deze wijze ook niet de bijbel beluisteren?’
Karel kon het in elk geval en wist het zijn studenten ook over te brengen. Met Karel als gids ontmoetten we de ‘sefer toledot adam’, de lijst van nakomelingen van ‘de mens’ Adam, en leerden we dat namen niet zomaar mooie ornamenten zijn maar iets vertellen over degene die de naam draagt – je naam is je program. We trokken achter Karel aan met Israël mee door de Schelfzee, en hoorden over woestijntijd als leertijd. De aartsmoeders, zij waren niet zomaar vrouwen die te oud waren om kinderen te krijgen – zij deden mee in die grootse geschiedenis van een God die zijn mensen niet aan hun lot overlaat. Karel vertelde met handen en voeten en vuur, we hingen aan zijn lippen, en als ik dit zo schrijf is het alsof ik weer in die collegezaal zit en ademloos luister naar het verhaal van God en zijn mensen…
 
In het komende seizoen 2019-2020 zal het thema ‘schepping’ of ‘creatie’ centraal staan in de Parkstraatgemeente en dit thema zal op verschillende manieren vorm en inhoud krijgen: in de voorstellingen van theatergroep Rood Mos, in de lezingen en activiteiten die er georganiseerd worden, in de kringen en in de diensten. Mijn eerste associatie met schepping loopt altijd via Karel Deurloo en wat hij me leerde over het boek Genesis. ‘En God zag dat het goed was.’

Karel Deurloo – zijn nagedachtenis zij tot zegen.

Ds. Marieke Fernhout

Er zijn nog geen reacties.

Geef een reactie

*

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.